Milli mücadeleye destek verenler hatta yönetenler arasinda hem Yttihat ve Terakki hem de Türk Ocagi gibi Cumhuriyet arifesinin en güclü teskilatlarinin özel bir önemi ve agirligi vardir. Bu bizzat mücadelenin ön saflarinda savasma ya da fikri destegini saglama seklinde tezahür etmistir. Milliyetçi/Türkçü entellektüeller milli mücadelenin bir devami olarak Anadoluda ortaya çikan devletle fikirlerinin hayata geçme imkanina kavustugunu düsünmüslerdir. Yeni durumun Türk milletinin yasama ve kalkinma azmini temsil ettigine ve bunun da son tarihi firsat olduguna samimi bir sekilde inanmislardir. Türk Ocaklari’nin 1931 yilin da kapandigi zamana kadar yeni kurumlarin ve politikalarin en güçlü savunucularindan biri olmasi, öncelikle bu inançlarindan, yani realiteyi yorumlayis sekillerinden kaynaklanmaktadir. Yine birlik ve beraberligin özellikle geçis dönemlerinde hayati bir önem tasidigini tartismasiz kabul etmeleri bu konumlarini pekistirmistir.

Miliyetçilik, ister istemez hem yönetici kadrosunun zihniyet dünyasini çevreleyen hem de devletin hamurunu olusturan ana fikirdir. Buna bagli olarak Cumhuriyetin kurucularinin öncelikli amaci, yeni milli devlete ve bu devletin hedeflerine meruiyet saglayacak bir "ideolojinin" yaratilmasi ve Osmanlinin son döneminden itibaren gelismeye baslayan milli bilincin köklestirilmesi olmustur. Ziya Gökalp ile Yusuf Akçura’nin öncülügündeki Türkçü/ milliyetçi fikir akimi bu açidan belli basli esin kaynaklariydi. Dayanismaci yani agir basan sosyal ve ekonomik politikalarda ( halkçilik ve devletçilik ) da ayni çizgiyi görmek mümkündür.

Gökalp, Yleri Gazetesi’nde 1922 yili içinde yayinlanan bir makalesinde milli mücadelenin önemini söyle anlatmaktadir:

" Biz hakiki bir millet gibi yasamaya ancak Milli Misakimizin dogmasiyla basladik. Zaten bes on seneden beri gençlik arasinda belirmeye çalisan milli mefkuremizin resmi ve siyasi bir kiymet olmasida milli misakimizin dogmasiyla basladi.

O halde, Milli Misakimizin feyizli semeresini Yunan ordusunu maglup ederek mukaddes yurdumuzdan kovmaya münhasir görmemeliyiz. Milletimizi içtimai vicdanin suursuz tabakasindan yükselterek suurlu tabakasina çikaran ve ona saltanat ve hakimiyet hakkinin bizzat kendisinde oldugunu anlatan da yine Milli Misakimiz degil midir?…"

Bir yabanci yazarin belirttigi gibi, Türk milliyetçiliginin en önemli "iç sorunlarindan" birinin, Osmanli devletinin Bati karsisinda devamli gerilemesinin iyice sarstigi "öz güven" ve "kendine saygi" duygusunu yeniden kazanmasi oldugunda süphe yoktur. Milli mücadele ve daha sonrasindaki gelismelerin bu açidan hayati bir rolü bulunmaktaydi. Türk milliyetçileri bu konuda basarili olmuslardir. Hem milli mücadelenin kazanilmasinda hem de temel bir ihtiyaç olan siyasi otoritenin tesis edilmesinde çok önemli görevler üstlenmislerdir. Milliyetçi söylem de öz güvenin kazanilmasinda teme kaynaklardan birini olusturmustur.

Buna ragmen özellikle Ziya Gökalp’in fikirleriyle/projeleriyle 1923 yili sonrasinin tamamen çakistigini söylemek yaniltici olacaktir. Diger bir çok Mesrutiyet döneminde yetisen entellektüelde oldugu gibi Gökalp de bas döndürücü hizdaki gelismelerin yasandigi bir ortamin içinde yasamis biriydi. Fikirlerinin ana temasinda bir farklilik olmasa bile bazi degisiklikler göze çarpiyordu. Hilmi Ziya Ülken’in "Türkiye’de Çagdas Düsünce Tarihi" isimli eserindeki bu konuyla ilgili degerlendirmesi oldukça açiklayicidir: